Archive

Lapikokadak

[iradokizuna irakurketarekin batera entzuteko hemen]

Ixoneri hortz bat erortzen zitzaion bakoitzean, Pérez arratoitxoak txokolatezko txanponak erregalatzen zizkion. Aitak aaaasko zirela esaten zion eta horregatik baten bat berari emateko eskatzen zion. Nebak barre egiten zuen ‘hortzik gabe nola jango duzu txokolatea?’ zirikatzeko xedearekin txeratsu esaten zionean, Ixonek amorratuta ‘denak jango ditut!’ oihukatzen ziolako. Izorratzeko egiten zuen, egia esan, txokolatezko txanponen zaporea ez baitzuen bereziki atsegin. Amak, inuxenteki, bazkal aurretik tentazioan ez erortzeko agintzen zion, bestela platera hustu ezin izango zuelako. Haatik, txanponekin edo gabe Ixonek ez zuen sekula platera garbi uzten, gaur egun egiten duen modu berdinean. Dagoeneko aitak ez dizkio txokolatezko txanponak partekatzeko eskatzen, nahiz eta Ixoneri hortzak eroriko balitzaizkio gustu handiarekin arratoiak ekarritako denak emango lizkiokeen. Helduak diren arren, umea bailitzan babesten duen nebarekin duen lotura estuak ez du ezkortasunik ulertzen. Amarekin trukatzen dituen begi elkarrizketetan, bi emakumek ikusten dute elkar. Orain txanponak ez dira txokolatezkoak; buruhauste, desesperazio eta esfortsu zaporea dute. Transakziorako erabiltzen ditu: alokairua ordaintzeko, elikatzeko, janzteko, zinemako sarrera erosteko, liburuak lortu eta kontzertuetara joateko. Ez du zoriona bere definizio utopikoenean ezagutu, badaki ordea zer den oreka. Eta ezin du irudikatu ondo izate hori baino egoera perfektuagorik. Baina patuak, alde batean zein bestean, ustekabean uzten ditu zamak eta ordenatu bitartean, erortzeko bezala altxatzeko ere, kemenak egin behar du lana.

Ixone gaixotu egin da. Ezjakina den arrazoiren batek zentzumen bat lapurtzen ari zaio. Entzumenarekin batera, berezibikoa duena mundua ulertzeko, bere bizitzan odola bezain oinarrizkoa duen ikusmena. Hilabeteak eman ditu gustuko dituen afizioetaz gozatzeko metodo berriak deskubritzen, hots, bere gorputza egoera berrian ezagutzen. Eta lehen zuen gorputza herdoildu dela konturatzen denean, Ixonek negar egiten du arnasa hartu ahal izateko. Ingurukoek ordea ez dute onartu nahi eta ‘dena ondo joango da’ kalamua kontsumitzen hasi dira. ‘Nola azaltzen ahal zaio maite zaituenari gauza txarrak ez zaizkiola ‘jendeari’ gertatzen, guri gertatzen zaizkigula, alegia, jendeari’ galdetzen dio bere buruari. Ixone hauskorra dela ikasten ari da eta onartu du; kartesianoki esanda, bere gorputzak eta bere arimak bide bereiziak hartu dituztela.

Egoera berriak ematen dizkio ezusteko harrigarriak eta lantzean behin barregarriak. Letrak lehen ez bezala dantzan ikus ditzake, batez ere puntu eta koma eskasak erabiltzen dituzten autoreen idatzietan. Antzeko koloredun formak non hasi eta bukatzen diren ez dauka oso argi eta horri esker, ezpondak, eskailerak eta tankerako garaiera aldeak bereizteko arazoa dauka. Alde baikorra ikusten dio gaixotasunari, arrazoi honengatik estropezu egin edo lurrera erortzen denean, norbaitek barre egiten duenean, umore ona oso kontu garrantzitsu eta serioa dela baitaki. Bi begiak klisklatzen ikasi du, eskuekin trekkie agurra egiten ikasi zuenetik, gainditzeke zuen asignatura. Ez da sekula bakarrik sentitzen, inguruan dantzan hamaika izaki zeharrargitsu ikusten dituelako. Bera ondo sentitzen da.

Medikuek pazientzia izan dezala eskatu diote Ixoneri, saiatuko direla apurtutako pieza konpontzen. Horretarako Jack ‘The Ripper’-en tailer harategiaren antza duten gela zurietara deitzen dute. Drakula hiru hilabetez elikatzeko adina odol atera diote, kotxeen artean ez ezik, hodi, botila eta pipetetan pixa egiteko eskatu diote inolako isun barik, Marion Cotillard bailitzan lehenengo plano argazki sorta egin diote pose ezberdinetan eta ziztako berba, ‘txistako’ hitzetik berak nahi baino urrunago dagoela jakin du eta ziztada + zaplasteko hitzen elkarketa ez ortodoxotik hurbilegi.

Horietako bakoitzetik irtetzen denean, amak txokolatezko txanpon bat ematen dio. Dagoeneko Ixonek badaki arratoia gurasoak direla, baina amak oraindik ez du Ixonek txanponekin zuen harreman haur eta korapilotsuaren berririk. Ixonek irribarre zabal batekin ahoan sartzen du azukre puska, osasuntsu zegoenean ez bezala, orain badelako gai ikusteko lehen ikusi ezin zuena.

Punset entzutera joan ginen orain urte batzuk Alondegiara. #MoloitasunXtrem-aren ikur garaikidea den gazte ekintzailetasuna sustatzeko, zenbait idem-ekin elkartu zuten metro t’erdikoa. Gazte horien esperientzia txatximolongiek eragin bikoitza zuten gutariko gehienongan. Batetik, ezkorra; etsipena, konparazioan adimen baliabide falta nabaritzeagatik [tontoa naiz, ezingo nuke sekula horrelako ezer egin]. Bestetik, baikorra; bizitza proiektua martxan jartzeko Hulk beste energia ematen zuten eta [Ze ostia, nik ere, posible zaidan moduan, egin dezaket]. Punsetek hitza hartu zuen ‘primero es necesario atender a las necesidades de la sociedad y luego a los deseos propios. También han de ser valoradas las cualidades personales; quizá quieras ser delfín pero no hayas nacido para ello’ esateko. Entzuleriaren animoa txikitu zuela ohartuta, jarraitu zuen ‘lo importante es que averigüeis para qué servís y qué os hace felices. Necesariamente no han de ser la misma cosa. Y recordad que antes de la muerte hay vida. Es fantástico’. Bikaina azken apuntea, btw.
Pasaden asteartean, metroan ondoan jarrita nituelako entzun nuen karrerako azken urtean zeudela esan zuten neska eta mutilaren arteko elkarrizketa. Deustuko zuzenbide ikasleak ziren. Mutilak neskari azaldu zion ‘ahora haré Bellas Artes qué es lo que me gusta. Mis padres me obligaron a estudiar una carrera que sirviera para algo primero’. Alondegian entzundako hitzak gogora etorri zitzaizkidan: izurdea izateko nahia eta bertutea zuen tipoak. Bere ustez, gizarteak izokin izatea eskatzen omen ziolako, izokinez mozorratutako izurdea izateko prest zegoen. Gure belaunaldi akomodatuan, aurrekoetan ez bezala, kontu ezohikoa dena #diotenez.

‘Krisi’ hitza entzuten hasten ginen Punsetek izurdekeriak azaldu zituenean eta orain, berba madarikatuaren erregetza bizi dugula, antzeko zerbait esaten aditu nion telebistako kolaboradore bati. Gazteon langabeziaren gaineko eztabaidan ari ziren tele por el hojaldre te la hinco katean. Tipoak esan zuenhay que estudiar aquello que al país le haga falta, no lo que uno quiere. Al menos no deberían permitirlo.’ Jugularrera so egin zioten mahaikideek, erabakitzeko askatasunak zer esan nahi duen ulertuko balute bezala.

[#ModeIronicOn]
Ez da klasismoa, ez da arrazakeria, ez da matxismoa, henbrismoa ezta misoginia kontzeptua.
Ez. Ordenatua izatea da; bakoitzak bere tokia du.
Errudun arduradunak gu gara, gure tokia zein den ez jakiteagatik.
[Ustezko] Sakrifiziorik egin nahi ez dugun pijidealistak gara.
Estatu idealarena ez da kontu berria; Platonek gauza hauengatik egun arrotza ez dirudien berea planteatu zuen, hiruko estrukturan antolatutako gizartea bezala. Monarkikoa eta beharrek eraginda bigabekeri eta ustelkerian ezinbestean errotuta.
[#ModeIronicOff]

Saio berdinean, 25 urteko neska bati eman zioten hitza. Hobe zuen isilik geratu, zinez. Udarako lana topatu berri zuen komunikazio enpresa batean. Autonomo faltsua egitera derrigortu zuten eta arazo barik onartu zituen enpresaren baldintzak ‘es la fórmula laboral del futuro’ esaten zuenez. Noski, geroa beti da la polla con cebolla, fisikoki bizi dezakegun bakarra oraina den arren. Bere argudiaketa entzutean ordea, etorkizuneko formula bezala, langileak lan egiteagatik ordaintzea ez zitzaidan horren zentzugabea iruditu. Hotzikarak sentitzen ditut gure adin tartearen horrelako lagin adierazgarriekin.

Umorearekin hartu beharko. Gora #IrriErrebolta.
Gurasoek txikitan bost duro ematen zizkiguten trukatzeko kromo poltsa eros genezan. Bilduma borobiltzeko beti izaten zen lortzeko zaila zen estanparen bat. Ikusten dudan bezala, orain kontua antzekoa da; bost duro pila eman dizkigute hezkuntza zentroetan kromoak lortzeko eta bilduma amaitzeko zailenak ez du atera nahi eta noski, duenak ez digu aldatu nahi. Kontua da, lanaren kromoa sortzeari utzi zaiola edo are tristeagoa dena, daudenak suntsitzen ari direla. Beraz, gure garapenean inbertsio handia egin ondoren, ezertarako balio zaizkigun kromo pila batekin geratu gara. Langabezia sufritzen dugunontzat mingarria da, bai, baina ez digute guri soilik ziria sartu. Bihotza uzkurtu egiten zait, bilduma amaitzeko esfortsuan gure gurasoek sakrifizioz eta nekez irabazitako ogerleko guztiak gogoan ditudanean.

[Lerroetan ez da ezer berririk adieraziko]

Bada azkenaldian lagunartea astintzen duen gai pertsonala; bikote harremanak.
Inguruan dibortzio fisiko eta legalak, haurdunaldiak, ezkontzak, harreman luze zoriontsuak eta bikotekide gabeak. Gustu guztiak dituen entsalada femeninoak maitasunaren birusa harrapatu du. Kuriositate sexuala piztu zitzaigunetik, bueltaka darabilgun kontu honen eboluzio sozial eta biologikoan beste pausu bat ematea tokatzen omen zaigu. Adin kontua.

Amatasunari dagokionez, zientziak dio, 25 urte bete genituenetik gorputzaren gainbehera bizi dugula, alegia, gero eta gehiago kostatuko zaigula erditu ez dugunoi amak izatea. Horrela erabakitzeagatik aparte, ezagutzen ez ditugun ugalketa ezintasunak agian izango dira medio, zergatik ez. Bada, seguru asko, inork gaizki pentsatuko du antisorgailuetan gastatutako dirua, komuneko zulotik joan zaiola. Bestalde, gizarteak dio badela garaia bikotea duenarentzat elkarrekin bizitzera joan daitezen. Hala behar du izan, bakardadea ez baita alokairu/hipoteka ordaintzeko konfiantzazko kidea. Bikoterik ez duenari ordea, aurreko guztiaz aparte, agerikoa ez den nolabaiteko kanpo presioa gehitzen zaio, egoera amorosoa aldatu dezan: ‘Zergatik ez duzu X gonbidatzen’, ‘Zergatik esan diozu ezetz’, ‘Zer gertatzen da zurekin’
bla bla bla. BLArne presioa eragin ‘egin behar dena’ ez egiteagatik.

Kristautasunak Jainkoa maitasuna dela saltzen du. Horregatik, Aste Santuak badu amodioarekin zerikusia; Bakoitzak nahi duen bezala bizi ditu. Erlijioak dizerdigulako, trinitate txit santuaren irakurketa aldatu dugu. Maitemintzea, sexua eta ezkontza, hirurak objektibo amoroso bakarrean bateratu eta prest gaude jabetza kontratua sinatzeko. Erabakia hartuta, helmuga bakarrerako bide duala gailentzen da:

[Erromantikoa]
– Zurekin izan nahi dut. Zu zara ez beste inor. Zure ondoan zahartu, zure ondoan dena bizi.
(ttak eraztuna, listo)

[Praktikoa]
-Ez genuen nahi (doala aurretik, of course) Ezer gertatuz gero, (izena)-(e)n eskubideak errespetatu ditzaten, besterik ez.

Maitasunari lotuta, fikzioan emakume karikaturizatuaren eboluzio hurrenkerarekin , beste posible askoren artean, hurrengo eskema egin daiteke: 

1. Betty Draper
2. Annie Hall
3. Carry Bradshaw
4. Hannah Horvath (argazkian)

Emakumearen irudi ezberdina saldu nahi diguten arren, pertsonaien esentzian diferentziak detektatzeko zailtasunak ditut; sumisiotik independientziara salto egin dutela sinetsi behar dugu, finean, gizonen esanetara bizi badira ere. Eta denak heterosexualak dira, noski.

tumblr_m4oc080IZk1rrl2h5o1_r1_500

Nekagarri bezain aspergarriak dira inposatutako ispiluak, baina gure islari ez diogu begirik kentzen konparazioetan galtzeko.

Esperientziek elikatutako azken solasaldietan agertutakoaren arabera, maitatzea, itsusikeri berekoi bat da eta mingarria bezain ederra den etengabeko ikasketa prosezua. Maitasuna bere osotasunean, askatasunez eta gordinik bizitzeko ezinbestekoa da kemena. Maite dela aitortzeko, deklarazio amoroso bat egiteko… Maitasuna, ausartu nahi duenarentzat da.

‘Love for me is an extremely violent act. Love for me is not ‘I love you all’. Love means I pick out something [… it´s a game, this estructure of imbalance] Even if this something is just a small detail, fragile individual person, I say: ‘I love you more than anything else’ .
In this quite formal sense, love is evil’.
Slavoj Žižek

Hace ya casi diez años que obligada me mandaron por primera vez a Chicago. No se me pasó la tontería hasta que en un partido de los Bulls, un pedazo tiarrón negro me echó -por la cara- un rap en el que introdujo las palabras ‘Basque Country’ y ‘Freedom’. Ni re-pajolera de como quedó el marcador. La mandíbula me sigue crujiendo de aquella desencajada. Por cierto, si alguien se anima a comprar una camiseta de la NBA al otro lado del globo, que sepa que de una XL y probablemente de una L de chico, saca tela para la propia camiseta, el pantalón y sobra para hacerse una coqueta cinta retira flequillo o coletero -si tenéis goma-.
Anyway al turrón; la última vez que pisé los Estates fué en 2010. Esta vez aterricé en el JFK, de allí en death cab hasta un edificio antiguo del mismo patrón que utilizaron los yankees para reconstruir media Alemania ubicado en el Lower East Side (Manhattan). Patio interior, grandes ventanas con cristales para hacer pesas, escaleras estrechas y una aventura en cada sonido de sirena que te taladra la oreja y piensas ‘¿Cabrapasao?’ A la vuelta una cafetería con unos baggels para cerrar los ojos y llorar de placer y un café que te espabila a hostias cafeínicas. A esa pócima o te aclimatas o te aclimueres. Lo de la leche en cápsulas jamás lo entenderé. Muy cerca el pub irlandés más antiguo de la ciudad dónde las rubias y negras van a pares -ley de la casa- aunque raramente ven féminas. Yo lo que tenía ganas de ver era el MoMa, pese a ser analfabeta profunda de la más alta categoría en arte. No podía pasar de Marina Abramovic, y menos con la vena sensible que me traía tras haber estado meses antes visitando los países que conformaban la antigua Yugoslavia. Con un carnet universitario cuya foto era de cuando Israel era parte de Egipto –let’s my people go– prácticamente entré por la patilla.

20130309-142119.jpg

Es pestascular. Había una restrospectiva de Tim Burton; un sinfín de maquetas, personajes y cachivaches de cartón piedra. Dibujos, storyboards y trajes: el jersey de angora de Ed Wood, el mono de cuero y garras de Edward Scissorhands etc. A juzgar por el tamaño de ambos trajes, Johnny Depp ha de ser varón de no más de 1,70m y talla M de camiseta. Estaba hasta Batman, cosa que no se merecía y que tampoco nos merecimos nosotros. De allí a los oil on canvas. Loca por ver ‘la noche estrellada’ de Van Gogh -el rey del plastón sin orejón-. Había contemplado la gran mayoría de su obra en Amsterdam pero faltaba mi muy más favorito cuadro. Y allí, en Nueva York en la parte izquierda de una enorme sala blanca estábamos los dos. Me acerqué lentamente mientras hacía un travelling mental con zoom sincopado hasta que lo ví en primer plano. Allí plantada memorizando trazos, recolocándome las gafas y moviéndome en un eje de 180º atendiendo a la clásica ‘pose de museo’ o echándome el moco mientras mis neuronas chillaban: ‘Qué guatxi‘. En la cara una sonrisa llena de ilusión, de esos gestos que acaban haciéndote daño y que no quité durante todo el recorrido.
Demasiado largo y poco interesante sería pajear todo lo que retraté en las retinas. Únicamente apuntar que aquello incesablemente me hacía rebobinar hasta aquellas clases de ‘Irudi’ en primero que nos daba Andrés Gostín y que por ello entendí -por fin- que una fotografía si bien responde a una representación gráfica de algo físico que hará perdurar en la memoria tantas veces como sea mentalmente recuperada, no es más que un mecanismo de olvido para el contexto del que es extraída. Por eso no saqué ni una instantánea de Marina Abramovic. -Y además te daban pa’l pelo los gorilas.-
Unos años atrás, en Viena, quedé totalmente fascinada con la fuerza e impertinencia desafiante del retrato Judith I de Gustav Klimt. Esa mirada tan femenina, tan poderosa, tan pintada. Me produjo un cosquilleo obsesivo que me empujó a engullir información acerca del autor, la época, las circunstancias físicas en torno al lienzo, el mito y demás familia. By the way, el biopic de Klimt es caca. Algo parecido pero menos intenso me ocurrió frente al busto de Nefertiti en Berlin. Un bellezón que me dió susto con un ojo pocho y metida en un cilindro al que no podía dejar de mirar.

Pues bien, Marina Abramovic destronó ambas sensaciones sin levantarse de la silla.
Era marzo y se hallaba en la primera fase de su performance, por lo que conservaba la mesa tras la que cualquiera que guardara cola desde la madrugada podía sentarse. El vestido aquel día era rojo. Me senté tras la línea marcada en el suelo, en paralelo y a la derecha de Abramovic. Envolvente, magnético, arrollador, hipnotizante; en aquel acto se percibía una energía desbordante. Era algo de una fuerza interior extremadamente soberbia Un esquema obsesivo y tan brillante como egocéntrico. Y es que allí ya se percibía y tras ver ‘The Artist is Present’ no me queda ni un ápice de duda: Marina Abramovic está encantada de conocerse. Me hubiera marchado tan pronto como la postura en el suelo se me hizo incómoda, pero era incapaz de mover un pie. Allí plantada durante casi dos horas. Desfilaba gente por allí a mansalva; algunos reían, otros lloraban, nunca quienes pareciese que ni se inmutaban. Jamás. Allí se construía un diálogo ocular capaz de cumplir con éxito el proceso comunicativo. Con doble sentido circulaban mensajes visuales y kinestésicos, pero sobre todo los segundos. No es simplemente que a diferencia de una obra plástica, una perfomance pueda recibirse a través de todos los sentidos al mismo tiempo. No. Es que Marina Abramovic con aquel ejercicio invitaba a gestionar la percepción de la información por las tres vías tradicionales al mismo tiempo, es decir; visual, auditiva y kinestésica. Con lo cual y debido a que cada individuo tal y como decide en su desarrollo anterior a los 5 años, percibe la información del exterior con más intensidad por una de esas tres vías, la impresión de tan simple acto distaba enormemente en reacciones.

Me surgieron algunas dudas que hoy en día continúan apalancadas en algún cajón cerebral. No entendí dónde empezaba la performance, es decir, qué abarcaba la artista-creadora utilizando su cuerpo para al arte y dónde empezaba y acababa la mujer, la fama, ella ídolo siendo venerada y alimentándose de admiración en un baño de egolatría. También me llamó la atención el hecho de utilizar el amor como sustento para crear; en este caso se alimentaba del público pero anteriormente lo hacían recíprocamente su pareja Ulay y ella. Cuándo me aburrí salí de allí hacía el Bowery dónde me plantaron una Blue Ribbon de 3$ en la mano. Entre sintetizadores y focos debía de tener tal cara de satisfacción que me arrojaban perlas del palo de: ‘¡Tú has pillao!’. Única fuente de alegría e inspiración, parece ser. En general, tanto entonces como ahora básicamente recuerdo que en el MoMa fui una persona flipando y extremadamente feliz.

Gaur hartu dudan laugarren kafea kafeina gabe eskatu dut. Goizean goiz telebistako musikariekin lehena, hamaiketakoak ekarri du bigarrena erredakzioko sofa berdeetan eta hirugarrena aspaldi ikusten ez nuen lankideari eta bioi makinak bota digu bazkal ostean. Itsasadarraren beste aldean dagoen txoko lasaian ikusi dut Alde Zaharra kankarroari zerion lurrunaren artean. Nire betiko jarlekua libre ez zegoenez, alboko mahaian jarri naiz. Perspektiba ezberdina da eta bigarren aulkia ondoan geratu beharrean mahaiaren beste aldean dago. Mmmm urrunegi, libreegi.
Liburua atera eta irakurketak irentsi nau.

Norbaiten zain al zaude?
– Ez. – Burua apenas altxatu dut horren pertsonala egin zaidan galdera erantzuteko. Nire artean hasi naiz: ‘Norbaiten zain’ bazeukan ‘libre al dago?’ galdetzea, ez? ‘Norbaiten zain- norbaiten zain ñiñi’
Eseriko naiz axolarik ez badizu.
– Bai, lasai.

Kaña eta zigarro paketea laga ditu mahai gainean. Gorritutako begiek eta alkohol kiratsak nik beste kafe dituela kañak edan diote. Ni baino nagusiagoa da eta gaztea; 35 urte inguru izango ditu. Ez du ematen eguna melokotoiarekin pasatzen duten horietakoa baina ez da nire arazoa. Ordu laurden pasatxo eman du berbarik egin gabe kikara altxaketa aprobetxatu duen arte:

la foto(1)

Egun kaskarra izan dut.
– Bueno, beti ezin gara ondo egon – Mozteko azalkeri hutsa bota eta liburura joan naiz.
Irakaslea zara ezta? Bai, irakasle planta duzu. Euskara irakaslea zara, euskaraz irakurtzen duzu.
‘Hirukoitza kolega’ pentsatu dut. Irribarre egin diot begiekin baina ez dut hitzik egin. Ez dut hitz egin nahi izan.
Nire neska euskara irakaslea da. Gaur telefonoa begiratu diot eta adarrak jartzen dizkit 23 urteko ikasle batekin. 23 urteko batekin, sinestu dezakezu? Utzi dut. Jada ez dut neska lagunik. Ez dut maite.
– Sentitzen dut, benetan. – ‘Ez dut maite’. Buruari bueltaka: Zergatik kontatzen dit hau? Alkohola, bakardadea. 40 urteko ikasleekin oheratu diren 26 urteko maisuak ezagutu ditut eta 21 urteko ikasleekin oheratu diren 32 urteko andereñoak. Estreinakoz ekuazioko hirugarren ezezaguna bakandu dut. Zer espero du? Zer erantzun nahi dut? Baina nor da tipo hau?

Zer esanik ez nuelakoan…
Egoera desatsegina sortu dut. Lasai, banoa.
Eta alde egin du.
Guatxapak abisua igorri dit. Mezuan ‘Leire, hor zaude? Oso triste sentitzen naiz’
Liburua itxi dut, boltsan gorde eta teklekin: ‘ Bai, zer duzu?’

Suposatzen dut pertsonen beharra dugula baina teknologia dela komunikatzeko erabiltzen duguna. Itxoin, edo aldrebes zen?

Nola ez gara triste sentituko, nola.

Irudia

Argazkia: André Americo 

Garraio publikoa erromantikoa iruditzen zait. Garestia eta ipurdia okertuta ibiltzera derrigortzen nauen arren, erromantikoa da. Punto. Bidaiatzea ez da soilik A puntutik B-ra bidea egitea. Bidaiatzea istorio baten parte da. Begiak kamara dira; begininia diafragma eta betazalak obturadorea.‘Road movie’-aren protagonista zara. Fucking masterra trip-ean. Generoaren marka, errepideaz aparte, pertsonaien eboluzio introspektiboa agertzen duela da. Gogoratu StagecoachInto the WildEasy Rider edota Kerouac-en On the Road nobelatik atera berri duten gauza hori.

Lilura metafisiko horretan nintzen lanetik etxerako metro bidaian. Bat-batean, trajearekin elegante jantzitako tipo altua eseri zitzaidan aurrean. Metro pare bat inguru izango zituela kalkulatzen dut; jartzen direnean belaunak aldaken altuera berdinean geratzen zaizkien horietakoa, zinema aretoetako korridorean hankak luzatu ahal izateko, zaharrunoei gerra hotza deklaratzen dietenen kofradiakoa. Nire Mr. Pintzel, larruzko karterari tinko eutsita, eskua bisera bailitzan aurpegian jarri eta lo seko geratu zen. Aibala. Txundituta begi-plater-psikodeliko-giratorio, ezin nion begiradarik kendu. Inor zure ikusmen radioan pelotetan geratzen denean bezala. Jo, ametsetako espasmoekin eta guzti zebilen. Zoragarria. Halako batean, eltxo bat jarri zitzaion aurpegian odola xurgatzeko asmo erabatekoarekin. Errusiar tabernetan hain popularra den ‘tronpa jarri’ posizio kritikoan, alegia. Duda existentziala izan nuen orduan; txaloa aurpegian jo edo ez ikusiarena egin. Ez bata ez bestea. Doministikua antzeztu nuen. Ez zen mugitu. Eraginkorragoa izan behar nuen, argi zegoen ausardia eskatzen zidala eszenak. Beraz, 0.00001 segunduz pentsatu ostean, hankak gurutzatzeko mugimenduan ostikoa eman nion. Zango-bizkarrean bete-betean. Iepale! Eskua zabaldu zuen apur bat eta atzamarren artean begiratu ninduen. Bere artean pentsatzen ari zena argi zegoen: “Ze jospusta zaren, maja”. Jo, ze polita telepatia izatearena. Begirada amorosoarekin betile astintzea dedikatu nion, ezertarako balio izango balu bezala. Mugitu, aurpegitik eskua pasa eta eltxoak alde egin zuen. Ez zuen berriz ere lorik hartu. Egia esateko, ez dakit zer egin zuen, izan ere, altxatu eta beste toki batean eseri zelako ni bertan abandonatuta. Bi metrotako Adonis hark gaur egun ere gorroto nauela ziur naiz. Lerdo.

Deskonexio neuronal-mentala egiteko afizio horretan, azken aldian kontzertuetan izan naizenean, orbitan ibili den jendea eszenatokian agertu dena bezain entretenigarria iruditu zait. Onak oholtzan, onak dance floor chart-ean. Espektakulua kokatzeko nahasmen fenomenoak jakin-mina piztu dit. Zenbait antropologo eta soziologoekin bildu naiz eta bibliografia arakatu dut. Nire herriko liburutegiko bigarren pisuko nesken komunetan gaiaren gaineko apalategi aberats hornitua topatu dut. Komun zulo parean dago, eskumako aldean paretan jarrita. Gomendagarria inoiz erabiltzea.  Datu bilketak ondorioak eraikitzeko bidea eman du eta deskubritutakoa erreala den edo ez frogatzeke dagoen honetan, hemen hiru profil:

Bitxo bolus. Beti izan behar du zer edo zer esku artean. Eskuan hartzen duena bere segurantzaren sinboloa da. Edozer izan daiteke; poltsaren asa, zigarro bat, erori berri zaion botoia… edozer. Axolagabeenei inoiz alkohol basoarekin ikusi omen zaie nahiz eta maiz hutsik paseatzen duten izotza eta limoia jaten dutelako. Horrela ziurtatzen dute zenbait ikerketa lanetan oinarritutako iturriek, baina ez dago limoiaren gaineko baieztapen ofizialik.

Temazus Interruptus. Erritmoa zurea da. Ez, zu zara erritmoa. Temazoa jotzen dutenean zure oinak ‘tu-pa-tu-tu-pa-txis-txis-tu-pa’ hizkuntzan komunikatzen dira. Berdin du bateriak zer duen, metronomoa bezalakoa zara kontzentrazio estasi atsegingarrian igerian. Baina ezin. Inoizko dramarik handiena bizi duen laguna istorio biografikoaren orgasmora heltzear dago, zure Tony Manero internoa erreprimitu behar duzun horretan. Ezagutzen diren kasu gehienetan,  Travoltak lanpas eta guzti txortan amaitzen du temazus interruptusaren arazoarekin. ‘Berekoikeri onanismikoa’ esaten zaio fenomenoari. Biktimen %60ek arrazoia horrela azaltzen du: “Estribilloan ezin da abestia gelditu”.

Hiperbentilaua. Mirri eta Eva Nasarreren arteko nahasketa satanikoaren ondorengotza dira. Gurasoek dute errua; Tortolika kassetean jarri eta mimo espasmodikoa bailiran gorputz adarrak mugimenduan jartzen zituztenean, ‘oso ondo’ oihukatzeagatik. Ba ez jaun-andreok ez dago ondo, erasotzaile masibo hauek inor baino bizi-espazio handiagoa behar dutelako. Hiperbentilaua jabetzen ez bada ere, pistako terrorista da.

Honaino orain arteko analisi hurrenkerak eman duen ekarpena. Ikerketaren marko praktikoa lantzen jarraituko dut bizitzaren egunerokotasunean eta batez ere kontzertuetako laginak aztertuta espezimen gehiagoren bila.

Malder eta Eskubik zioten lez, “egia hor kanpoan dago”. Hala bada, zeinen ederra eta emankorra den ikusle errealitate-narkotizatu gisa deskubritzea.

[Barretartia-rako idatzitako testua]

Zer komunikazio kodifikazio mota erabiltzen du zure burmuinak, pentsatzen duzun hori kanporatzeko kapaza ez bada?

Saitu Katamalok musikatutako Iruntzi dana poemarekin, 2:08an.

Wittgensteinek lasaiaren harrotasun apalez bota zuen behin:
‘Ez zaitezte arduratu, badakit inoiz ez duzuela ulertuko’
Eta hala da.
Inork ez du bere burua tontotzat jotzen. Azken finean, mundua ezagutzeko duen tresna da.
Parametratzeko pieza bakarra eta konparazio ororen oinarria.  
Informazioa jasotzeko kapazak izan arren, ezin berezko kodea interpretatu.
Arrazoi anitzen ondorio izan daiteke: gaitasuna, ikasketa prosezua, oinarri bibliografikoa.
Zenbait aipatzearren.
Horrela bada, informazioa, kontzeptua, ezingo da bere esentzia guztiarekin zabaldu.
Ulertu ez ote denaren duda sortu daiteke. Eta ulertu, ulertu da. Nola? Auskalo.
Hartu, ulertu eta zabaldu.
Transformaziorik gabe.
Hori egiteko kapazak dira adimentsuak;
kontrapikatuan begiratu behar omen diren pertsonak.

Musika maite baina ulertzeko gaitasunik ez dugun guztiontzat.